Mekke Ortak Savunma Anlaşması için kritik Riyad toplantısı
Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan genelkurmay başkanları, Riyad’ın acil çağrısıyla bir araya geldi.
Yemen’de İran’ın desteklediği Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları devam ederken, Riyad yönetiminin acil toplantı çağrısı üzerine Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan genelkurmay başkanları Riyad’da buluştu. Mekke Ortak Savunma Anlaşması çerçevesindeki toplantıda Türkiye’yi Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu temsil etti.
Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, Orgeneral Bayraktaroğlu’nun Suudi Arabistan’ın davetiyle Riyad’a gittiği bildirildi. Bayraktaroğlu’nun toplantıya Pakistan Savunma Kuvvetleri ve Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Syed Asim Munir ile Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyadh Bin Hamed Al-Ruwaili’nin katıldığı belirtildi.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülke arasındaki güvenlik ve savunma iş birliğinin temel çerçevesini oluşturuyor. Anlaşma, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı.
Metindeki en önemli düzenlemelerden biri, taraflardan herhangi birine yöneltilecek silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış kabul edilmesini öngören ortak savunma hükmü. Anlaşma ayrıca savunma iş birliğinin farklı alanlarda geliştirilmesini içeriyor. Bu nedenle Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarının ardından düzenlenen genelkurmay başkanları toplantısı, dış basında anlaşmanın karşı karşıya kaldığı ilk önemli sınamalardan biri olarak yorumlanıyor. Indian Express’te yayımlanan bir analizde de saldırıların anlaşmanın uygulanabilirliğini test ettiği görüşü dile getirildi. Bu değerlendirme gazetenin analizine dayanıyor ve üç hükümetin resmi açıklaması niteliği taşımıyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 19 Eylül’de verdiği röportajda Türkiye’nin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılar karşısındaki tutumuna ilişkin açıklamalarda bulundu. Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında ülkelerin birbirlerine karşı “müttefiklik sorumluluğu” bulunduğunu söyleyerek Türkiye’nin anlaşmanın arkasında olduğunu ifade etti. Suudi Arabistan’ın bazı teknik alanlarda askeri ihtiyaçları olabileceğini belirten Fidan, bu ihtiyaçların karşılanması konusunda Türkiye açısından sorun bulunmadığını kaydetti.
Fidan ayrıca anlaşmanın kurumsallaşması konusunda önemli ilerleme sağlandığını, sekretarya ile buna bağlı askeri karargâhın kurulmasına ilişkin teknik çalışmaların büyük ölçüde tamamlandığını aktardı.
Üçlü savunma mekanizmasının kurumsal altyapısı, anlaşmanın imzalanmasından birkaç hafta sonra şekillenmeye başladı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanları, 31 Ağustos’ta İstanbul’da Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk toplantısını gerçekleştirdi. Bu toplantıda Suudi Arabistan’da daimi bir sekretarya kurulması ve askeri iş birliğinin güçlendirilmesi kararlaştırıldı.
Milli Savunma Bakanlığı, daha önce anlaşma kapsamında öncelikle komuta yeri oluşturulması ve saha tatbikatları yapılmasının planlandığını açıklamıştı. İlerleyen süreçte kara, deniz, hava, hava savunma ve insansız sistemleri kapsayan ortak tatbikatlara geçilmesi öngörülüyor.
Gerilimin Türkiye bakımından bir diğer boyutunu ise Husilerden gelen açıklamalar oluşturdu. Husi yönetiminin üst düzey isimlerinden Muhammed el-Buhayti, Türkiye veya Pakistan’ın Suudi Arabistan’a askeri destek vermesi halinde buna karşılık verileceğini söyledi ve iki ülkeye müdahil olmama çağrısında bulundu. Bu açıklama Husi tarafının tutumunu yansıtıyor.
Riyad’ın acil toplantı çağrısının ardından dikkatler, yalnızca Suudi Arabistan ile Yemen arasındaki gerilime değil, Ankara ve İslamabad’ın atacağı adımlara da yöneldi.
