Mısır’ın Yeni Bölgesel Güvenlik Düzenindeki Stratejik Rolü

Mısır’ın, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan “Mekke Anlaşması”na katılmaması, Kahire’nin bölgesel müttefikleriyle olan güvenlik stratejisini yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Anlaşmanın dışındaki konumu, Mısır’ın bölgedeki güvenlik iş birliklerini nasıl yönlendireceği konusunda çeşitli spekülasyonlara yol açtı. Ancak, bu durumu anlamak için Mekke Anlaşması’nın ötesine bakmak gerekiyor.

Kahire’nin güvenlik yaklaşımı, tarihsel olarak stratejik esneklik üzerine kuruludur. Bu yaklaşım, Mısır’ın çıkarlarının, çoğu zaman birbiriyle çatışan bölgesel ve uluslararası aktörlerle ilişkiler kurmayı gerektirdiği değerlendirmesine dayanıyor. Günümüzde bu strateji, özellikle İsrail’in artan bölgesel etkisi ve ABD-İsrail-İran ilişkileri gibi tehditlerle karşı karşıya kalıyor.

Jeostratejik ortamın karmaşıklığı, Mısır’ı katı ittifaklar yerine diplomasi, arabuluculuk ve konu bazlı güvenlik iş birliğine yönlendirdi. Türkiye ile olan yakınlaşma, Suudi Arabistan gibi önemli bölgesel aktörlerle genişleyen güvenlik ilişkileri ve rakiplerle diplomatik iletişim kanallarını açık tutma çabası, Mısır’ın bölgesel fay hatları boyunca farklı taraflarla etkileşim kurma yeteneğini artırıyor.

ABD’nin Kahire Büyükelçiliği’nden Dışişleri Bakanlığı’na gönderilen 1955 tarihli bir telgraf, o dönemin Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdunnasır ile ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı George Allen arasında yaşanan gergin bir görüşmeyi ortaya koyuyor. Nasır, Washington’un güvenilirliğinden şüphe duyduğunu belirterek, İsrail’in artan etkisi ve toprak hedefleri konusundaki endişelerini dile getirmişti. Bu durum, Mısır’ın stratejik düşüncesinin temel bir özelliğini yansıtıyor; Kahire, tek bir dış güvenlik şemsiyesine aşırı bağımlılığa karşı temkinli bir yaklaşım sergiliyor.

Günümüzde Mısır, artan bölgesel istikrarsızlık ve tehditlerle başa çıkmak için, önemli aktörlerle ikili ilişkilerini yönetmeye ve dengelemeye odaklanmış durumda. Mısır’ın güvenliği, özellikle İsrail’in genişleyen bölgesel savaşları ve ABD-İsrail-İran gerilimi nedeniyle giderek daha fazla tehdit altına giriyor. Daha önce bu tür tehditlerden korunmuş olan Mısır, artık doğrudan etkilerine maruz kalıyor.

İsrail’in Gazze’ye yönelik askeri operasyonları, Mısır’ın güvenlik algısını artırmış durumda. Kahire, bu durumu sıkça kırmızı çizgi olarak tanımlıyor. Aynı zamanda, savaşın Mısır topraklarına daha da yaklaşması, güvenlik düzenlemelerini tehdit ediyor. Mısır, bu süreçte Katar ile birlikte İsrail ve Hamas arasında arabuluculuk rolünü üstlenerek, çok taraflı iletişim kanallarını korumaya çalışıyor.

ABD Özel Temsilcisi Jared Kushner’in, Mısır’da Hamas heyetiyle gerçekleştirdiği üst düzey görüşmeler, Gazze’deki savaşın sona ermesi için kritik öneme sahip. Mısır, ekonomik ve güvenlik istikrarı açısından bu çatışmanın çözümünü hayati bir mesele olarak değerlendiriyor. Ülkenin ekonomik zayıflıkları, Süveyş Kanalı gibi önemli gelir kaynaklarının azalmasıyla daha da derinleşiyor.

Kızıldeniz’deki gemi taşımacılığına yönelik saldırılar ve bölgesel gerilimler, Mısır’ın ekonomik güvenliğini tehdit ediyor. Kahire, Körfez ülkelerinin mali desteklerine bağımlılığını sürdürüyor. Ancak Mısır ekonomisi, IMF’nin desteklediği reformlarla bazı toparlanma işaretleri göstermeye başladı. Yine de, temel kırılganlıklar devam ediyor.

ABD-İsrail-İran savaşının etkileri, Mısır’a yönelik doğrudan tehditler oluşturuyor. Temmuz ayında Dimyat Limanı’na yapılan bir İHA saldırısı, Mısır’ın topraklarına yönelik ilk saldırı olarak kayıtlara geçti. Bu durum, bölgesel çatışmaların karmaşık yapısını gözler önüne seriyor ve kalıcı bir çözüm arayışını acil hale getiriyor.

Mısır’ın diplomatik nüfuzu, farklı kamplarla ilişkilerini sürdürebilme yeteneğinden kaynaklanıyor. Bu yılın başında, İran Devrim Muhafızları ile kurulan diplomatik iletişim, gerilimin yüksek olduğu bir dönemde önemli bir rol oynadı. Mısır, aynı zamanda bölgesel ortaklarına askeri destek sağlama konusunda da istekli olduğunu gösteriyor. Cumhurbaşkanı Abdulfettah es Sisi, Suudi Arabistan’daki askeri varlıklarını güçlendirmek amacıyla önemli ziyaretlerde bulundu.

Körfez güvenliği, Mısır’ın çıkarlarıyla örtüşüyor. Ancak Mekke Anlaşması’na katılmaması, Kahire’nin stratejik dengeyi koruma çabasını yansıtıyor. Mısır, bu üç ülkeyle güçlü güvenlik ilişkileri sürdürmesine rağmen, daha yakın bir iş birliğini reddetmiyor.

Mısır, Türkiye ile olan ilişkilerini derinleştirirken, güvenlik iş birliğini de artırıyor. İki ülke, ortak askeri tatbikatlar düzenleyerek iş birliğini pekiştiriyor. Ayrıca, Sudan, Libya ve Gazze gibi bölgesel meselelerde daha fazla koordinasyon sağlama sözü veriyorlar. Bu çabalar, Mısır’ın savunma ihtiyaçlarını karşılarken stratejik özerkliğini de güçlendiriyor.

Kahire’nin Suudi Arabistan ile ilişkileri de benzer bir derinlikte. Mısır, Kızıldeniz güvenlik güçlerinin kurucu üyelerinden biri olarak, bölgesel güvenlik iş birliğinde önemli bir rol üstleniyor. Mısır, Kızıldeniz’deki Birleşik Görev Gücü-153’e yeniden komuta ediyor.

Mısır, resmi bloklara katılmak yerine, güvenlik ortaklıklarını çeşitlendirmeye devam etmesi bekleniyor. Bu çerçevede, Çin ile ortak hava tatbikatları düzenlemeye yönelik adımlar atılıyor. Kahire, Ortadoğu ve Nil Havzası’ndaki baskıları yönetirken, askeri kapasitesini aşırı zorlamaktan kaçınmak zorunda kalacak. Bu durum, Mısır’ın stratejik esnekliğini artırarak, çıkarlarının örtüştüğü alanlarda iş birliğini derinleştirmesine olanak tanıyacak.