Yabancı Eşlerin Dul Aylığı Alma Şartları Nelerdir?

Yabancı uyruklu eşlerin, memur vefatında dul aylığı alabilme şartları ve mevzuat detayları.

Memurların vefatı halinde, yabancı uyruklu eşlerin dul aylığı alabilme durumu, Türkiye’deki sosyal güvenlik mevzuatına göre değişiklik göstermektedir. 5434 sayılı Kanun kapsamında, Türk vatandaşlarıyla evli olan yabancı kadınların, Türkiye’de ikamet ettikleri sürece dul aylığı alabilmeleri mümkündür. Ancak bu durum, mütekabiliyet esasları ve ülkeler arası sosyal güvenlik sözleşmeleri ile belirlenmektedir.

5434 sayılı Kanun’un Ek Madde 59’u, Türk vatandaşlarıyla evli yabancı kadınların Türkiye’de ikamet etmeleri şartıyla dul aylığı alabileceklerini belirtmektedir. Ancak, bu hüküm yalnızca devlet memurlarıyla evli olan yabancı kadınları kapsamaktadır. Yabancı erkeklerle evli olan kadın memurların vefatında, yabancı uyruklu erkeklerin bu haktan yararlanamayacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca, yabancı uyruklu kadınların dul aylığı alabilmesi için Türkiye’de ikamet etme şartı aranmaktadır. İkamet etmedikleri takdirde, dul aylıklarının bağlanması mümkün değildir.

Mütekabiliyet esasları, bir ülkenin uygulamalarının diğer ülkelerde de benzer şekilde uygulanmasını gerektiren karşılıklılık ilkesine dayanmaktadır. Türkiye’nin sosyal güvenlik sözleşmesi imzaladığı ülkelerde ise, bu sözleşmelerin hükümleri geçerli olup, mütekabiliyet esaslarına bakılmaksızın sosyal güvenlik hakları sağlanmaktadır.

Ancak, ölüm tarihi itibarıyla mütekabiliyet esasları dolayısıyla dul aylığı bağlanamayan yabancı uyruklu eşlerin, sonradan Türk vatandaşlığına geçmiş olmaları durumunda bile, bu hakka sahip olamayacakları değerlendirilmektedir. Yani, ölüm tarihinde gerekli şartları taşımayanlar, Türk vatandaşlığına geçseler bile dul aylığı alamazlar.

5510 sayılı Kanun kapsamında ise, durum farklılık göstermektedir. Bu kanun altında, yabancı uyruklu eşlerin dul aylığı alabilmesi için herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. 5510 sayılı Kanuna tabi memurların vefatı durumunda, hak sahipliği şartları bu kanun hükümlerine göre belirlenmektedir. Yabancı uyruklu eşin nüfus kaydında yer alması yeterlidir. Vefat halinde, yabancı eşin ikamet veya vatandaşlık durumu aranmaksızın, aylık bağlama oranı üzerinden hak sahipliği aylığı bağlanmaktadır.

Sonuç olarak, 5434 sayılı Kanun kapsamında işlem görecek yabancı kadın eşler, Türkiye’de ikamet ettikleri sürece dul aylığı alabilmektedir. Ancak, sosyal güvenlik sözleşmelerinde özel hükümler geçerli olduğundan, mütekabiliyet esasları çerçevesinde diğer ülkelerin uygulamaları göz önünde bulundurulmalıdır. 5510 sayılı Kanun kapsamında ise, yalnızca yabancı eşlerin nüfus kaydında yer alması yeterli olup, herhangi bir ek şart aranmadan aylık bağlanabilmektedir.