Suudi Arabistan, Mısır’ı Mekke Anlaşmasından Hariç Tuttu
Suudi Arabistan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na Mısır’ın katılımını istemedi. Türkiye, Mısır’ın dahil edilmesi için çaba sarf etti.
(ANKARA) – Suudi Arabistan’ın, Türkiye ve Pakistan ile birlikte imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na Mısır’ın dahil edilmesini, “şu an için” istemediği iddia edildi.
7 Ağustos Cuma günü Mekke’de imzalanan bu anlaşma, taraflardan birine yönelik bir silahlı saldırının, diğer iki ülkeye de yapılmış sayılmasını öngörüyor. Anlaşmanın amacı, tarafların ortak savunma yeteneklerini artırmak ve caydırıcılığı güçlendirmekken, kriz anlarında ortak askeri desteğin nasıl sağlanacağına dair detayların henüz netleşmediği ifade ediliyor.
İngiltere merkezli Orta Doğu haber kaynağı Middle East Eye’a konuşan Suudi yetkililer, Riyad’ın Mısır’ın bu anlaşmaya dahil olmasını istemediğini belirtti. Bu durumun, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi yönetimine karşı duyulan rahatsızlık ile Riyad’ın Kahire’nin stratejik ve askeri değerinin azaldığına dair inancından kaynaklandığı ifade ediliyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ağustos Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Mısır’ın Türkiye için “doğal bir ortak” olduğunu vurgulayarak, teknik meselelerin çözülmesi halinde Kahire’nin ittifaka katılmasının önünde bir engel bulunmadığını dile getirdi.
Ankara’nın Mısır’ın anlaşmaya dahil edilmesi için yoğun çaba sarf ettiği ve Kahire’ye katılım teklifi yaptığı bildirildi. Ancak Mısır’ın katılım için hazır olmadığını belirtmesi üzerine Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan anlaşmayı Mısır olmadan imzaladı. Suudi kaynaklar, Mısır’ın anlaşmaya katılmayı reddettiği yönündeki değerlendirmelere itiraz ederek, bu durumun Riyad’ın tutumundan kaynaklandığını savundu.
Suudi kaynaklar, Riyad’ın Sisi yönetimine karşı rahatsızlığının arkasında, Mısır’ın bölgesel güvenlik konularındaki tutumunun yattığını öne sürdü. Mısır, Sisi’nin 2013’te iktidara gelmesinin ardından Suudi Arabistan’ın en büyük mali destekçilerinden biri haline geldi ve bu süreçte Mısır ekonomisine yaklaşık 25 milyar dolar harcandığı belirtildi. Ancak Mısır, önemli güvenlik meselelerinde Riyad’ın beklediği desteği sunmadı.
Bir kaynak, Mısır’ın Suudi Arabistan’ın Yemen’deki Husilere karşı yürüttüğü savaşta oynadığı rolü “asgari düzeyde ve güvenilmez” olarak tanımladı. Ayrıca, Mısır’ın Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile yakınlaşmasının Riyad’ın Kahire’ye olan güvenini zayıflattığı ifade edildi.
Riyad ile Abu Dabi arasında, özellikle Güney Yemen’deki ayrılıkçı gruplara yönelik destek konusunda görüş ayrılıkları bulunurken, Mısır’ın BAE ile ilişkilerinin Suudi Arabistan’ın Kahire’ye olan güvenini zedelediği iddia ediliyor. BAE’nin Somaliland’daki faaliyetleri, İsrail ile ilişkileri, Etiyopya’nın Büyük Rönesans Barajı konusundaki tutumu ve Sudan’daki Hızlı Destek Kuvvetleri’ne desteği, Riyad ile Abu Dabi arasında sorunlara yol açan unsurlar arasında sayılıyor.
Suudi kaynaklar, Riyad’ın Türkiye ve Pakistan’ın savunma alanında Mısır’dan daha fazla katkı sunabileceğine inandığını aktardı. Türkiye’nin gelişmiş savunma sanayisi ve Pakistan’ın köklü silah üretim sektörü ile büyük bir orduya sahip olması, iki ülkenin anlaşmadaki rolünü güçlendiren faktörler olarak öne çıkıyor. Mısır’ın askeri üretim kapasitesinin ise aynı düzeyde gelişmiş savunma teknolojisi sunmadığı ve askeri kapasitesinin sorgulandığı ifade ediliyor. Riyad’ın Mısır’ı anlaşmaya dahil etmeme kararı, sadece Kahire’nin siyasi tercihleri ile değil, aynı zamanda yeni bölgesel güvenlik mimarisine sağlayabileceği somut katkının değerlendirilmesiyle de ilgili.
Suudi Arabistan’ın bu tutumu, Mısır’ın Ortadoğu’daki geleneksel rolünün zayıfladığına dair yorumların yapıldığı bir dönemde ortaya çıktı. Mısır, uzun yıllar boyunca Körfez ülkelerinin önemli askeri ortaklarından biri olarak öne çıkmış, 1991’de Irak’ın Kuveyt’ten çıkarılması amacıyla oluşturulan ABD öncülüğündeki koalisyona katılmıştı. Ancak Suudi kaynaklar, Sisi döneminde Mısır’ın dış mali desteğe daha fazla bağımlı hale geldiğini ve buna karşılık bölgesel güvenlik konularında daha az katkı sunduğunu savunuyor. Riyad’daki karar alıcıların, Sisi’nin sadakati konusunda ciddi endişeler taşıdığı ve Suudi Arabistan’ın Türkiye ve Pakistan ile ilişkilerini Kahire ile olan ilişkilerinden daha güvenilir gördüğü ifade ediliyor.
Suudi kaynaklar, Mısır’ın anlaşmanın dışında bırakılmasının, ileride ittifaka katılma olasılığını tamamen ortadan kaldırmadığını, ancak Riyad’ın mevcut tutumunun Mısır’ın şimdilik anlaşmanın dışında kalmasını öngördüğünü belirtti.
