Çingene Kızı Mozaiği’nin 13. Paneli Türkiye’ye İade Edildi
Çingene Kızı Mozaiği’nin 13. paneli, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’ne iade edildi. Kültür Bakanı Ersoy, bu sürecin önemine dikkat çekti.
14 Temmuz 2026 tarihinde, ABD’den iade edilen Çingene Kızı Mozaiği’nin 13. paneli, Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde düzenlenen bir törenle teslim alındı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bu panelin mozaiğin bütünlüğünü yeniden sağlamaya yardımcı olacağını belirterek, “Eksik parçalar yerine döndükçe yalnızca bir mozaiği tamamlamıyor, zedelenen bir hafızayı onarıyoruz” dedi.
Törende konuşan Bakan Ersoy, Zeugma’nın tarihi önemine dikkat çekerek, bu antik Roma kentinin Fırat Nehri kıyısında Doğu ile Batı’nın birleşim noktası olduğunu ifade etti. “Çingene Kızı” olarak bilinen mozaiğin, sadece Gaziantep’in değil, Türkiye’nin en önemli kültürel sembollerinden biri olduğunu vurgulayan Ersoy, 1960’lı yıllarda yapılan kaçak kazılar sonucunda birçok panelin yasa dışı yollarla yurtdışına çıkarıldığını hatırlattı.
Bakan, daha önce Türkiye’ye getirilen 12 panelin ardından, milattan sonra 2. ve 3. yüzyıllara tarihlenen 13. panelin de koleksiyona eklendiğini belirtti. Panelin Çingene Kızı mozaiğine ait olduğunun, Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Camila Felag ve Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay’ın bilimsel çalışmalarıyla kanıtlandığını ifade etti.
İade sürecinin uluslararası iş birliği ile yürütüldüğünü kaydeden Ersoy, başlangıçta ABD makamlarından alıcı bilgilerine ulaşılamadığını, ancak müzayede takip çalışmaları sırasında panelin yeniden satışa sunulduğunun tespit edildiğini aktardı. Bunun üzerine iade sürecinin yeniden başlatıldığını belirten Bakan, “Amerika Birleşik Devletleri İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi tarafından yürütülen sürecin başarıyla tamamlanmasıyla eserin ülkemize iadesini sağladık. Bu süreç, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin, bilimsel araştırmalar, hukuki mekanizmalar ve uluslararası iş birliğiyle eş güdüm içinde yürütülmesi gerektiğini bir kez daha göstermiştir” şeklinde konuştu.
Panelin müze koleksiyonuna önemli bir katkı sunduğunu vurgulayan Ersoy, “Eksik parçalar yerine döndükçe yalnızca bir mozaiği tamamlamıyor, zedelenen bir hafızayı onarıyor, tarih sayfalarındaki boşlukları dolduruyor ve bir kültürel değeri ait olduğu değerler bütünüyle bir araya getiriyoruz” dedi.
Bakan Ersoy, ABD ile kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele kapsamında 2021 yılında imzalanan mutabakat zaptının bu yıl beş yıllığına uzatıldığını açıkladı. Bu kararın iki ülke arasındaki iş birliğinin güçlenerek sürdüğünün bir göstergesi olduğunu belirtti. 2002 yılından bu yana 13 bin 454 kültür varlığının ülkeye iadesinin sağlandığını, bunların 9 bin 139’unun son 8 yılda gerçekleştirildiğini ifade etti.
Kaçak kazı ve kültür varlığı kaçakçılığına karşı sürdürülen mücadelenin devam ettiğini belirten Ersoy, eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla toplumda kültürel mirasa sahip çıkma bilincini artırmayı hedeflediklerini vurguladı. “Bu topraklardan yasa dışı yollarla çıkarılmış her kültür varlığı ait olduğu topraklara dönene kadar aynı azim, aynı inanç ve aynı kararlılıkla çalışmayı sürdüreceğiz” diye ekledi.
Gaziantep Valisi Kemal Çeber, tarihi eserlerin yeniden ait oldukları topraklara kazandırılması konusunda Gaziantep’in en çok fayda sağlayan illerden biri olduğunu belirterek emeği geçenlere teşekkür etti. Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin ise kültürel mirasın önemine değinerek, yaklaşık 60 yıllık bir hasretin sona ermesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Törene ilçe belediye başkanları, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay, Karkamış Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Nicolo Marchetti ve diğer davetliler katıldı.
