Fauci’nin İfadesiyle Kovid-19’un Kökeni Yeniden Tartışılıyor
Fauci’nin son ifadeleri, Kovid-19’un kökeni üzerindeki tartışmaları yeniden alevlendirdi. İstihbarat raporları çelişkili bilgiler sunuyor.
Dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 pandemisinin nasıl başladığı sorusu, yıllar geçmesine rağmen hala tartışma konusu olmaya devam ediyor. Salgının, sağlık sistemlerini çökertip küresel ekonomiyi sarstığı bir dönemde, bilimsel araştırmalar virüsün hayvanlardan insanlara geçtiği yönündeki görüşü desteklese de, Vuhan’daki laboratuvarlarda yürütülen çalışmalar ve eksik veriler, laboratuvar kazası ihtimalini gündemde tutuyor.
Son günlerde ABD’nin eski Beyaz Saray Baş Tıbbi Danışmanı Anthony Fauci’nin Senato’da verdiği ifadeler, Kovid-19’un kökeni ve pandemi süresince alınan kararlar hakkında yeniden tartışmalara yol açtı. Cumhuriyetçi senatörler, Fauci’ye geçmişteki açıklamalarını hatırlatırken, Fauci’nin birçok soruya yanıt vermemesi, virüsün laboratuvar kaynaklı olup olmadığı konusundaki spekülasyonları yeniden alevlendirdi. ABD istihbarat kurumları arasındaki görüş ayrılıkları ve Vuhan’daki araştırmalara sağlanan Amerikan fonları, salgının kökenine dair soru işaretlerini artırıyor.
Pandemi sürecinden bu yana geçen zaman, kafa karışıklığını derinleştiriyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Yeni Patojenlerin Kökenleri Bilimsel Danışma Grubu, Haziran 2025’te yayımladığı raporda, mevcut bilimsel kanıtların çoğunun virüsün hayvanlardan insanlara doğal yolla bulaşma ihtimaline işaret ettiğini belirtti. Raporda, virüsün yarasalardan ya da henüz belirlenemeyen bir ara konak üzerinden insanlara geçmiş olabileceği ifade edildi. Ancak, Çin hükümetinin erken dönem vakalarına dair ve laboratuvar çalışmalarına ilişkin detayları paylaşmaması, kesin bir sonuca ulaşılmasını engelliyor.
ABD istihbarat kurumları arasında salgının kökenine dair ortak bir değerlendirme olmaması, tartışmaları daha da derinleştiriyor. Örneğin, CIA’nın Ocak 2025’teki değerlendirmesi, laboratuvar kaynaklı bir olayın doğal bulaşmadan daha olası olduğu sonucuna ulaşmışken, bazı diğer istihbarat birimleri doğal bulaşmanın daha muhtemel olduğunu savunuyor.
Ulusal İstihbarat Direktörlüğü tarafından yayımlanan raporda, Vuhan Viroloji Enstitüsü’nün salgından önce koronavirüsler üzerinde kapsamlı çalışmalar yaptığı doğrulandı. Ancak, virüsün laboratuvar ortamında üretildiğine dair kesin bir istihbarat bulunmadığı da ifade edildi.
Tartışmaların merkezinde, ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından EcoHealth Alliance adlı kuruluşa sağlanan araştırma fonları yer alıyor. EcoHealth Alliance, yarasalarda bulunan koronavirüslerin insanlara geçiş riskini araştıran projelerde Vuhan Viroloji Enstitüsü ile iş birliği yaptı. Yapılan denetimlerde, 2014-2021 yılları arasında bu kuruluşa aktarılan fonların toplamda yaklaşık 8 milyon dolara ulaştığı ve bu paranın önemli bir kısmının alt yüklenicilere aktarıldığı belirlendi. Ancak, ABD Sağlık Bakanlığı’nın denetiminde projelerin yeterince izlenmediği ve raporlama süreçlerinde gecikmeler yaşandığı kaydedildi.
Fon sağlanan projelerde, doğal ortamda bulunan yarasa koronavirüslerinin yapısı ve insan hücrelerine bağlanma olasılıkları araştırıldı. Ancak, bu çalışmalarla SARS-CoV-2’nin doğrudan üretildiğine dair bilimsel bir bağlantı kurulamadığı açıklandı. NIH, incelenen virüslerin SARS-CoV-2’den genetik olarak oldukça uzak olduğunu belirtti.
Salgının başlangıç tarihi de tartışmalı bir konu olmaya devam ediyor. Çin, Vuhan’da nedeni bilinmeyen zatürre vakalarını 31 Aralık 2019’da Dünya Sağlık Örgütü’ne bildirirken, DSÖ 7 Ocak 2020’de yeni tip koronavirüsün tespit edildiğini duyurdu. Virüsün Aralık 2019’dan önce insanlarda dolaşmış olabileceğine dair çeşitli iddialar ortaya atılsa da, ilk vakanın Eylül 2019’da görüldüğünü kanıtlayan kesin bir belge henüz sunulmuş değil.
Pekin yönetimi, Vuhan’daki laboratuvarların gerekli güvenlik standartlarına uygun çalıştığını ve salgın öncesinde hiçbir personelde Kovid-19 benzeri bir hastalık tespit edilmediğini savunuyor. Uzmanlar, salgının kökeni üzerindeki tartışmaların, ham verilerin ve laboratuvar kayıtlarının bağımsız uzmanlara açılmasıyla netlik kazanabileceğini belirtiyor.
Virüsün ilk olarak Vuhan Viroloji Laboratuvarı’ndaki bir hata sonucu ortaya çıktığı görüşü, ABD, Fransa ve Almanya’nın istihbarat birimleri için kesin bir bilgi haline geldi. Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni, “Virüs insan yapımı değil ama insan hatası olabilir. Anthony Fauci, Vuhan’daki araştırma merkezine para aktarılmasına öncülük eden isimlerden biri” dedi.
