Kûtü’l-Amâre: Bir Milletin Onur Mücadelesi

Kûtü’l-Amâre zaferinin tarihi ve önemi hakkında detaylar.

Kûtü’l-Amâre, Bağdat ile Amâre arasında Dicle Nehri kıyısında yer alan tarihi bir şehir olarak bilinir. Bu bölge, İlkçağ’da Mazeraya kasabasının bulunduğu alanda kurulmuştur.

1534 yılında Kanûnî Sultan Süleyman’ın Bağdat’ı fethetmesiyle Osmanlı topraklarına katılan Kûtü’l-Amâre, 1623’te İran Şahı I. Abbas tarafından kısa bir süreliğine ele geçirilmiş, 1638’de ise IV. Murad tarafından yeniden Osmanlı yönetimine girmiştir.

1869 yılında İngiliz Lynch Şirketi’nin vapur imtiyazı almasıyla, Kûtü’l-Amâre stratejik bir ulaşım noktası haline gelmiştir. 26 Eylül 1915’te İngilizler tarafından işgal edilen bu kale, 5 Aralık’ta Halil Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri tarafından kuşatılmıştır.

5 Nisan 1916’da İngilizler, Hindistan’dan Basra’ya gönderilen takviye birliklerle Felâhiye’de başlattıkları dört günlük taarruzla kuşatmayı aşmayı başaramamıştır. 21-22 Nisan 1916 tarihlerinde gerçekleştirilen IV. Felâhiye Muharebesi’nde de İngiliz kuvvetleri geri püskürtülmüştür.

Osmanlı kuvvetleri, yapılan müzakereler sonucunda 2 milyon sterlin tazminat karşılığında 13.309 kişilik İngiliz ordusunu teslim almayı başarmıştır. Bu zafer, İngilizler için önemli bir darbe olsa da, Haziran 1916’da başlayan Şerif Hüseyin ayaklanmasını engelleyememiştir.

Şubat 1917’de İngilizlerin kontrolüne geçen Kûtü’l-Amâre, 1921 yılında Irak Devleti’nin kurulmasıyla Vâsıt muhafazasının merkezi olmuştur.