Sigara kullanımında yeni dönem: Tütün yasağı geliyor
Sigara kullanımında yeni dönem için hazırlanan taslakta, 2015 sonrası doğanlara satış yasağı, 2040 sonrası üretim ve satışın sona ermesi planlanıyor.
Sağlık Bakanlığı, tütün ürünlerinin kullanımını ve satışını sınırlandırmaya yönelik yeni bir kanun teklifi hazırlıyor. Ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması beklenen taslakta, çocuklar ve gençler başta olmak üzere toplumun farklı kesimlerini korumaya yönelik kapsamlı düzenlemeler bulunuyor.
Çalışmalar hakkında bilgi veren Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyar kişinin sigara kullandığını, her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini belirtti.
Ergüder, Türkiye’nin 2003’te Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ni imzaladığını, 2008’de ise kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemeyi yürürlüğe koyduğunu hatırlattı. Ancak son yıllarda ülkede tütün kullanımının yeniden artış eğilimine girdiğini belirten Ergüder, özellikle kadınlar ve gençlerdeki oranlara dikkat çekti.
Taslakta 2015 sonrası doğanlar için kapsamlı yasak
Yaklaşık bir yıldır üzerinde çalışılan teklifin ekim ayında Meclis gündemine taşınmasının planlandığını aktaran Ergüder, taslağın öncelikli hedefinin çocukları ve gençleri tütün ürünlerinden korumak olduğunu söyledi.
Bu kapsamda, 1 Ocak 2015’ten sonra doğan kişilere tütün ürünlerinin satılması ve bu ürünlerin kullanılması için yaşam boyu geçerli olacak bir yasak öngörülüyor. Düzenlemenin, bazı ülkelerde uygulanan ve yeni nesillerin tütün ürünlerine erişimini engellemeyi amaçlayan modele benzer şekilde hazırlanması planlanıyor.
Ergüder, Türkiye’de sigara satışlarının da yükseldiğini belirterek 2012’de yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket seviyesinde olan satışların, 2025’te yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştığını ifade etti.
2040’tan sonra üretim ve satış sona erebilir
Taslakta yer aldığı belirtilen bir diğer önemli düzenleme ise 2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışının tamamen sona erdirilmesi. Ergüder, bazı ülkelerin bu hedef için Türkiye’den daha erken tarihler açıkladığını kaydetti.
Türkiye’de sigaraya bağlı sağlık sorunlarının ciddi boyutlara ulaştığını belirten Ergüder, her yıl yaklaşık 35 bin kişinin önlenebilir bir neden olan sigara kullanımıyla bağlantılı akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybettiğini söyledi.
Sigara paketlerine sağlık vergisi planı
Yeni teklif kapsamında sigara paketlerine “sağlık vergisi” getirilmesinin de değerlendirildiği bildirildi. Bu vergiden elde edilecek gelirin, koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerinde kullanılması planlanıyor.
Ergüder, Sağlık Bakanlığının özellikle çocuklar ve gençler için koruyucu sağlık çalışmalarına daha fazla ağırlık vermek istediğini belirterek, tütün endüstrisine karşı daha güçlü politikaların uygulanması gerektiğini dile getirdi.
Lokanta ve açık alanlarda yeni sigara kuralları
Taslakta yalnızca kapalı alanlara değil, açık alanlara ilişkin yeni kuralların da bulunduğu aktarıldı. Buna göre lokantaların hem açık hem de kapalı bölümlerinde sigara içilmesinin yasaklanması öngörülüyor.
Parklar, bahçeler ve kamu binalarının bahçelerinde ise dışarıdan görünmeyecek şekilde özel sigara içme alanları oluşturulması planlanıyor. Böylece çocukların ve gençlerin kamusal alanlarda sigara kullanımına maruz kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Slim sigaralar standart paket uygulamasıyla kaldırılacak
Sigara paketleri için standart ambalaj düzenlemesi de teklifin gündemindeki başlıklardan biri. Bu uygulamanın hayata geçmesi halinde tüm sigaraların standart paketlerle satılması ve özellikle kadınlara yönelik pazarlama unsurlarından biri olarak değerlendirilen ince, “slim” sigaraların piyasadan kaldırılması bekleniyor.
Çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini engellemek amacıyla kimlik doğrulama sisteminin güçlendirilmesi de planlanıyor. Düzenleme, 18 yaşından küçüklerin kredi kartı kullanarak bu ürünleri satın almasını engelleyecek bir altyapı oluşturmayı hedefliyor.
Toplum desteği yüzde 90’ın üzerinde
Ergüder, 1996 ve 2008 yıllarında yürürlüğe giren tütün kontrolü düzenlemelerinin sigara kullanımını azaltmaya katkı sunduğunu belirtti. Yeni teklif için toplumun görüşünü ölçmeye yönelik saha araştırmaları yapıldığını aktaran Ergüder, Yeşilay tarafından yaklaşık 7 bin kişiyle gerçekleştirilen çalışmada düzenlemeye verilen desteğin yüzde 90’ın üzerinde çıktığını söyledi.
Sigara kullanan kişiler arasındaki desteğin de yaklaşık yüzde 60 seviyesinde olduğunu ifade eden Ergüder, bu sonucun tütünle mücadele politikalarına yönelik toplumsal desteğin geniş olduğunu gösterdiğini kaydetti.
