Hz. Harun’un Endişesi: Kardeşine Duyduğu Merhamet

Hz. Harun’un Hz. Musa’ya yönelik duygusal tepkisi ve toplumsal birliği koruma çabası.

Hz. Harun, kardeşi Hz. Musa’ya hitaben “Ey annemin oğlu, sakalımı ve başımı tutup-yolma. Ben, senin: -İsrailoğulları arasında ayrılık çıkardın, sözümü önemsemedin” diyerek endişelerini dile getiriyor. Bu sözler, Hz. Harun’un Hz. Musa’nın tepkisinden duyduğu korkuyu ve merhameti yansıtıyor. Olayın hassasiyetine dikkat çekerek, İsrailoğulları arasında bir bölünme yaşanmasından kaygı duyduğunu ifade ediyor. Hz. Harun, abisinin kendisine verdiği görevin, halkı korumak olduğunu hatırlatıyor.

Hz. Harun’un bu tepkisi, tefrikayı önlemek amacıyla şirke taviz verdiği anlamına gelmiyor. Aksine, bu ifadeleri “niçin benden emir almayı beklemedin” şeklinde de yorumlanabilir. Bu durumu daha iyi anlayabilmek için A’raf Suresi 150. ayeti de göz önünde bulundurulmalıdır. Hz. Harun, burada “Bu topluluk beni zayıflattı ve nerdeyse beni öldürmeye giriştiler” diyerek, karşılaştığı zorlukları dile getiriyor. Onun, halkı buzağıya tapmaktan alıkoyma çabası, kendisine karşı çıkanlar tarafından neredeyse canına mal olacaktı. Bu nedenle, Hz. Musa’nın geri dönüşünde durumu daha da kötüleştirmekten korkarak sessiz kalmayı tercih etti.

İslam düşüncesinin önemli isimlerinden Râzî, Hz. Harun ve Hz. Musa arasındaki bu diyalogun psikolojik ve şer’î boyutlarına dikkat çekiyor. Hz. Harun’un “Ey annemin oğlu” ifadesi, Hz. Musa’nın öfkesini yatıştırmak için bir sevgi bağı kurma çabası olarak değerlendiriliyor. Râzî, Hz. Musa’nın buzağıya tapmalarını gördüğünde duyduğu öfkenin, Hz. Harun’a değil, bu duruma karşı duyduğu derin acıya yönelik olduğunu vurguluyor.

Hz. Harun’un, buzağıya tapanlara sert müdahalede bulunmamasının ardında yatan sebepler arasında fitne korkusu ve Hz. Musa’nın liderliğini beklemek yer alıyor. Eğer Hz. Harun, bu duruma sert bir şekilde müdahale etseydi, İsrailoğulları arasında bir iç savaş çıkması kaçınılmaz olacaktı. Bu nedenle, asıl liderin geri dönmesini bekleyerek, durumu daha da kötüleştirmekten kaçınmayı tercih etti. Râzî’ye göre, bu ayet Hz. Harun’un bir zayıflık göstermediğini, aksine hikmetle hareket ettiğini ve toplumsal birliğin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır.